| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Jan Konstanty Dąbrowski |
| Urodzenie | 21 grudnia 1890, Krosno |
| Zgon | 17 lipca 1965, Kraków |
| Zawód | historyk, profesor |
| Wykształcenie | |
| Uczelnie | Uniwersytet Jagielloński; studia uzupełniające w Budapeszcie, Wiedniu, Paryżu |
| Praca zawodowa | |
| Stanowiska | profesor Uniwersytetu Wileńskiego; profesor i kierownik Katedry Historii Średniowiecznej, UJ; dyrektor Biblioteki PAN w Krakowie |
| Główne zainteresowania | |
| Tematy | średniowieczna Polska i Węgry; stosunki polsko-węgierskie; dynastia Andegawenów |
| Członkostwa i odznaczenia | |
| Akademie | PAU (członek czynny), PAN (członek rzeczywisty), Towarzystwo Naukowe Warszawskie |
| Odznaczenia | m.in. Krzyż Komandorski i Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, odznaczenia węgierskie i włoskie |
historyk średniowieczny Jan Dąbrowski zasłynął jako profesor akademicki i badacz dziejów Polski oraz kontaktów polsko-węgierskich. Prowadził wykłady i kierował katedrą na Uniwersytecie Jagiellońskim po wcześniejszym zatrudnieniu na Uniwersytecie Wileńskim. Zasiadał w gremiach naukowych, w tym w Polskiej Akademii Umiejętności i w Polskiej Akademii Nauk.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się w rodzinie Konstantego i Emilii z Krupińskich; ojciec prowadził niewielką posiadłość rolną, tartak i garbarnię. Kształcił się najpierw w Krośnie, a następnie w gimnazjum im. Sobieskiego w Krakowie. W latach 1908–1912 studiował historię i historię prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim pod kierunkiem m.in. Franciszka Bujaka i Stanisława Krzyżanowskiego.
W kolejnych latach uzupełniał wykształcenie na uniwersytetach w Budapeszcie, Wiedniu i Paryżu, gdzie przebywał w latach 1917–1918. W czasie młodości działał w organizacjach niepodległościowych — między innymi w "Zarzewiu", w Drużynach Strzeleckich i w strukturach związanych z Armią Polską. Był więziony w Piotrkowie Trybunalskim i w moskiewskich Butyrkach w związku z działalnością niepodległościową.
Kariera akademicka i działalność w towarzystwach naukowych
Doktora obronił w 1912 na UJ; habilitację uzyskał w 1919 na podstawie rozprawy Ostatnie lata Ludwika Wielkiego. W 1919 został profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Wileńskiego i kierownikiem Katedry Historii Polski i Litwy. Rok później przeniósł się do Krakowa na Uniwersytet Jagielloński, gdzie w 1924 objął katedrę historii średniowiecznej jako profesor zwyczajny.
W czasie II wojny światowej aresztowano go podczas Sonderaktion Krakau; trafił do więzień w Krakowie i we Wrocławiu, a zwolniono go po interwencji władz węgierskich. Po wojnie pełnił funkcje administracyjne na UJ — był dziekanem Wydziału Humanistycznego w latach 1945–1947 i prorektorem w latach 1948–1952. W 1952 objął Katedrę Historii Powszechnej Średniowiecznej, a od 1954 kierował Biblioteką PAN w Krakowie; przeszedł na emeryturę w 1961.
Był aktywny w Polskiej Akademii Umiejętności i w Polskiej Akademii Nauk, m.in. jako sekretarz Wydziału II PAU, sekretarz generalny PAU i członek Prezydium PAN. Pełnił funkcje w komisjach historycznych PAU, był przewodniczącym Komisji Historii Wojskowości oraz zaangażowany w organizację wydawnictw i jubileuszy akademickich. Po 1945 roku współpracował z władzami komunistycznymi; historyk Piotr Hübner ocenił negatywnie jego postawę wobec likwidacji PAU i udział w działaniach, które doprowadziły do odejścia niektórych kolegów naukowców z UJ i PAU.
Badania naukowe i wybrane publikacje
W badaniach zajmował się przede wszystkim dziejami średniowiecznej Polski i Węgier oraz stosunkami polsko-węgierskimi i polsko-włoskimi. Interesowały go związki Krakowa z miastami węgierskimi w średniowieczu oraz okres rządów dynastii Andegawenów w Polsce. Poświęcał też uwagę analizie materiałów archiwalnych znalezionych w Budapeszcie.
Był inicjatorem wydawnictw naukowych PAU i współpracował przy krytycznym wydaniu Materiałów z Historii Polonica Długosza, badając m.in. opis bitwy pod Grunwaldem. Opublikował ponad 600 prac naukowych oraz redagował roczniki i słowniki biograficzne. Od jego aktywności wydawniczej i naukowej otrzymał kilka wyróżnień akademickich, w tym doktoraty honoris causa UJ i uniwersytetu w Budapeszcie.
Wybrane prace Jana Dąbrowskiego to:
- Kraków a Węgry w wiekach średnich (1911)
- Pochodzenie rodu Amadejów (1912)
- Bitwa Grunwaldzka (1920)
- Władysław Łokietek (1921)
- Polityka andegaweńska Kazimierza Wielkiego (1922)
- Dzieje Polski średniowiecznej (1926, z Romanem Grodeckim i Stanisławem Zachorowskim)
- Korona Królestwa Polskiego w XIV wieku (1956)
- Kraków. Studia nad rozwojem miasta (1957, redaktor)
Był aktywnym redaktorem i członkiem komitetów wydawniczych, w tym Komitetu Redakcyjnego Polskiego Słownika Biograficznego oraz redaktorem „Rocznika Biblioteki PAN w Krakowie”. Zmarł w 1965 roku i został pochowany na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.
