| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Marian Andrzej Filar |
| Data urodzenia | 6 października 1942 |
| Miejsce urodzenia | Krosno |
| Data śmierci | 1 czerwca 2020 |
| Miejsce śmierci | Toruń |
| Zawód i role | |
| Zawód | Prawnik, nauczyciel akademicki, polityk |
| Stanowiska | Profesor nauk prawnych; kierownik Katedry Prawa Karnego i Polityki Kryminalnej UMK; poseł VI kadencji |
| Edukacja i tytuły | |
| Ukończone szkoły | I LO im. M. Kopernika w Krośnie; Pomaturalne Technikum Górnicze w Krakowie; Wydział Prawa i Administracji UMK |
| Stopnie naukowe | Doktor (1972), habilitacja (1977) |
| Tytuły profesorskie | Profesor nauk prawnych (1988), profesor zwyczajny (1991) |
| Działalność polityczna i publiczna | |
| Partie | Kongres Liberalno-Demokratyczny; Unia Wolności; Partia Demokratyczna; Stronnictwo Demokratyczne |
| Mandaty | Poseł na Sejm VI kadencji (2007–2011) |
| Wybrane publikacje i odznaczenia | |
| Wybrane publikacje | "Lekarskie prawo karne" (2000); "Pornografia: studium z dziedziny polityki kryminalnej" (1977); "Przestępstwa seksualne w polskim prawie karnym" (1985) |
| Odznaczenia | Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2015); Medal Komisji Edukacji Narodowej |
| Miejsce pochówku | |
| Cmentarz | Cmentarz komunalny nr 2 w Toruniu |
Marian Filar łączył działalność naukową z aktywnością publiczną. Był autorem licznych prac z zakresu prawa karnego i polityki kryminalnej oraz działaczem politycznym obecnym w życiu samorządowym i krajowym.
Jak wyglądało wykształcenie i wczesna kariera?
Urodził się w Krośnie i ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika. Po szkole średniej zdobył wykształcenie techniczne w Pomaturalnym Technikum Górniczym w Krakowie i równocześnie pracował w kopalniach węgla kamiennego. Studia prawnicze zakończył w 1967 na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Doktorat uzyskał w 1972 na tym samym wydziale, a habilitację w 1977. Stopnie i tytuły naukowe pozwoliły mu na rozwój kariery akademickiej na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika.
W czym specjalizował się naukowo i jakie pełnił funkcje na uczelni?
Specjalizował się w prawie karnym, ze szczególnym uwzględnieniem przestępstw przeciwko wolności seksualnej oraz zagadnień prawa medycznego. Opublikował ponad 180 prac i książek w języku polskim oraz za granicą. Był promotorem wielu rozpraw doktorskich i prac magisterskich.
W 1990 objął kierownictwo Katedry Prawa Karnego i Polityki Kryminalnej UMK. W latach 1988–1990 pełnił funkcję dziekana Wydziału Prawa i Administracji UMK, a w latach 1990–1993 był prorektorem tej uczelni. W 1988 otrzymał tytuł profesora nauk prawnych, a w 1991 został profesorem zwyczajnym.
Wykładał także poza Polską, między innymi w Niemczech, Włoszech i Finlandii. Był ekspertem Organizacji Narodów Zjednoczonych w dziedzinie zapobiegania i kontroli przestępczości oraz współautorem części polskiej kodyfikacji prawa karnego.
Jak wyglądała jego działalność publiczna i polityczna?
Zaangażował się w politykę w ramach kilku ugrupowań, najpierw w Kongresie Liberalno-Demokratycznym, później w Unii Wolności i w Partii Demokratycznej. W latach 1997–2001 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Trybunału Stanu. W 2007 uzyskał mandat poselski w okręgu toruńskim z listy Lewicy i Demokratów.
W Sejmie reprezentował izbę w Krajowej Radzie Sądownictwa. W 2009 Instytut Pamięci Narodowej wniósł o jego lustrację; Sąd Okręgowy w Bydgoszczy 26 czerwca 2009 uznał jego oświadczenie o niepodjęciu współpracy za zgodne z prawdą. Po zmianach politycznych przystąpił do Stronnictwa Demokratycznego i zasiadał w jego władzach.
Jakie były zainteresowania pozazawodowe i wyróżnienia?
Był aktywny w organizacjach kulturalnych i naukowych. Pełnił funkcję sekretarza generalnego Towarzystwa Naukowego w Toruniu oraz prezesa Towarzystwa Miłośników Torunia. Był prezydentem lokalnego Klubu Rotary w kadencji 2005–2006. Pisał cotygodniowe felietony prasowe, najpierw dla "Nowości", a potem dla toruńskiego dodatku "Gazety Wyborczej".
Za zasługi otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski w 2015 oraz Medal Komisji Edukacji Narodowej. Został pochowany na cmentarzu komunalnym nr 2 w Toruniu.
